miðvikudagur, 2. apríl 2008

Frá svíni til manns og frá manni til svíns og aftur frá svíni til manns...

Við - almennir borgarar á Íslandi lifum undarlega tíma.

Ferð jafnaðarkonunnar, friðarbaráttujaxlsins og umhverfissinnans Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur nú í dag með einkalúxusþotu á NATO fund í Búkarest (í dýrðlegri fylgd íhaldsins) rifjar upp þetta niðurlag úr þekktri skáldsögu:

"Ræða Napóleons var að venju stutt og markviss. Hann kvaðst líka fagna því að þessir tímar misskilnings væru nú liðnir hjá. Lengi vel hefðu gengið um það hviksögur, sem hann hefði ástæðu til að ætla að fjandsamlegur rógberi hefði komið á gang, að skoðanir hans og starfsbræðra hans miðuðu að því að kollvarpa þjóðfélaginu, jafnvel með byltingu. Þeim hefði verið borið á brýn að þeir ætluðu sér að vekja uppreisn meðal húsdýranna á nágrannabæjunum. Ekkert gæti verið fjær sanni! Eina ósk þeirra væri, nú eins og áður, að lifa í friði og eiga eðlileg viðskipti við nágrannana. Jörð sú sem hann hefði heiður að standa fyrir búi á, væri samvinnufyrirtæki. Afsalið sem væri í vörzlum sínum ættu svínin í sameiningu.

Hann kvaðst ekki trúa öðru en að þessar grunsemdir væru nú hjaðnaðar með öllu, en nú hefðu fyrir skömmu verið gerðar nokkrar breytinar á heimilisháttum á bænum, og mundu þær verða til þess að vekja á honum enn meira traust. Til þessa hefðu dýrin á bænum haft þann hálfhjákátlega sið að nefna hvert annað "félaga". Þetta muni nú verða lagt niður. Annar einkennilegur siður, sem enginn vissi hvernig væri til kominn, hefði verið viðhafður á bænum, sem sé að ganga hvern sunnudagsmorgun í skrúðgöngu fram hjá galtarhauskúpu sem hefði verið negld á staur í garðinum. Þessi siður yrði nú líka af tekinn, og væri þegar búið að grafa hauskúpuna í jörð. Gestir hans hefðu sjálfsagt tekið eftir græna fánanumsem blakti við hún á fánastönginni, og ef til vildi hefðu þeir líka veitt því athygli að hvíta merkið með horninu og hófunum hefði verið numið burt úr honum. Héðan í frá yrði fáninn aftur grænn og ekkert merki í honum. Hann kvaðst ekki hafa nema eina mótbáru fram að færa gegn hinni ágætu ræðu Pálma, sem annars hefið borið vott um innilegan velvildarhug góðs nágranna. Pálmi hefði alltaf nefnt jörðina Dýrabæ. Hann hefði að sjálfsögðu ekki getað vitað það - því að hann, Napóleon, tilkynnti það nú í fyrsta skipti - að nafnið Dýrabær væri afnumið. Framvegis yrði jörðin nefnd Miklibær, en það væri hið rétta og forna nafn hennar að því er hann vissi bezt.

Herrar mínir, sagði Napóleon að lokum. Ég bið ykkur að taka með mér undir sömu heillaóskina sem áður, en í annarri mynd: Skál! Skál fyrir Miklabæ! Megi Mikilbær dafna!

Aftur var lostið upp húrrahrópum, jafnhjartanlegum og áður, og drukkið var til botns úr kollunum. En á meðan dýrin fyrir utan horfðu á það sem fram fór inni fyrir, fanst þeim eitthvað merkilegt vera að gerast. Hvaða breyting var orðin á svínunum í framan? Skjóna leit gömlum og sljóum augunum frá einu andlitinu til annars. Á sumum þeirra voru fimm hökur, öðrum fjórar og enn öðrum þrjár. En hvað var það sem virtist vera að ganga úr skorðum og breytast? Þegar húrrahrópunum var lokið tók samkundan aftur til við spilin og hélt áfram þar sem frá var horfið, en dýrin læddust burt hljóðlega.

En þau höfðu ekki fyrr gengið tuttugu metra en þau snarstönzuðu. Þau heyrðu allt í einu einhvern ógang og háreysti inni í íbúðarhúsinu. Dýrin hröðuðu sér aftur að glugganum og gægðust inn um hann. Já, á því var enginn vafi að allt var að fara þarna í háarifrildi. Þeir æptu, börðu í borðið, litu hver annan illu auga og deildu hatramlega. Ástæðan virtist vera sú að Napóleon og Pálmi höfðu báðir samtímis spilað út spaðaási.

Tólf raddir öskruðu af reiði, og þær voru allar saman eins. Nú var ekki lengur neinn vafi á því hvaða breytingum svínin höfðu tekið í framan. Dýrin fyrir utan gluggann horfðu frá svíni til manns og frá manni til svíns og aftur frá svíni til manns. En þau gátu með engu móti greint á milli hver var hvað".

Niðurlag bókarinnar Dýrabær eftir George Orwell. Íslenzk þýðing eftir Jón Sigurðsson frá Kaldaðarnesi. Hið íslenska bókmenntafélag, Reykjavík 1985.

Engin ummæli: