Síðustu daga hef ég verið að kynna mér stöðu mála á Írlandi. Á föstudag gerði írska þjóðin eigin stjórnmálamönnum, eigin fjölmiðlavitrungum, og stjórnsýsluaðli Evrópusambandsins þann leiða grikk að fella Lissabonsáttmálann svokallaða í þjóðaratkvæðagreiðslu.
Þessi niðurstaða hefur líka valdið íslenskum Evrópusambandssinnum sárum vonbrigðum sem einkum koma fram í vandræðalegri þögn.
Það sem ég hef verið að reyna er að öðlast einhvern skiling á, hvers vegna þjóðaratvæðagreiðslan fór svona á föstudag? Getur það verið að Írar séu hreinlega ekki jafn hamingjusamir innan ESB og íslenskir aðdáendur sambandsins hafa viljað vera láta í gengdarlausum áróðri sínum? Hvernig stendur á því að svona gjá er milli írsks almennings annars vegar og síðan hinna svokölluðu kjaftastétta hins vegar - gjá sem minnir á þá sem er hér á landi....?
Fljótlega fann ég sjónvarpsþætti sem írski fjölmiðlamaðurinn og samfélagsrýnirinn David McWilliams hefur gert (maðurinn á myndinni). Þeir hafa verið sýndir í írska ríkissjónvarpinu og unnið til verðlauna. Eflaust vakið mikla athygli. David McWilliams hefur líka skrifað bækur. Hann á að baki feril sem bankamaður áður en hann söðlaði um og gerðist skríbent. Í verkum sínum (a. m. k. þeim sem ég hef verið að skoða síðustu daga) hefur hann einkum beint sjónum sínum að írsku samfélagi, stöðu þess og möguleikum til framtíðar.
David er sannfærður um að land hans standi á sögulegum tímamótum. Þjóðin verði nú að hafa hugrekki til nýrra hugsana og taka réttar ákvarðanir. Þetta viðh0rf hans kemur skýrt fram í fyrstu greininni sem hann skrifaði nú um helgina eftir að niðurstaða lá fyrir úr þjóðaratkvæðagreiðslunni nú á fimmtudag.
Hann spyr líka þeirrar grundvallarspurningar hvort írska þjóðin geti treyst þeim stjórnmálamönnum sem hafa klúðrað efnahagslífi landsins og nú síðast atkvæðagreiðslunni um Lissabon sáttmálann, til að finna þessar lausnir og einbeita sér að því að leiða þjóðina til þeirra í náinni framtíð?
Góð spurning - mætti spyrja svipaðrar hér á landi. Getum við treyst mönnum eins og Geir Haarde, Árna Mathiesen og Einari K. Guðfinnssyni til að stjórna okkur upp úr því klúðri sem nú er orðið í íslenskum efnahags- og atvinnulífsmálum og þeir bera höfuðábyrgð á sem forsætis-, fjármála- og sjávarútvegráðherrar margra undanfarinna ára? (Mitt svar er: NEI).
Í þáttum sínum og skrifum bendir McWilliams á að írska efnahagsundrið sem svo er kallað hafi í raun að mestu verið byggt á sandi. Hagkerfið hafi verið knúið áfram á ódýru lánsfé utan frá, mikil fasteignabóla hafi verið búin til, neyslan farið úr böndunum, ódýrt vinnuafl hafi flætt inn í landið erlendis frá og svo framvegis.
Nú er veislunni lokið. Loftið lekur hratt úr blöðrunni. Vextir hækka, dýrtíð og atvinnuleysi eykst. Írar eru ein skuldugasta þjóð í heimi og hafa í raun lifað á risastórum yfirdrætti í mörg ár. Nú hafa Írar uppgötvað að þeir er í raun ofurseldir Evrópusambandinu og stóru þjóðunum innan þess og hafi því takmarkaða möguleika til að ráða sinni framtíð í stöðunni sem nú er komin upp.
Minnir að sumu leyti á Ísland, ekki satt?
David McWilliams telur þó ekki að allar bjargir séu Írum bannaðar. Hann skýtur ekki loku fyrir þann möguleika að Írar segi sig nú úr Evrópusambandinu. Þetta til að ná sterkari stöðu sem smáþjóð sem hafi í raun mikla möguleika til að spjara sig sjálf í alþjóðlegu viðskiptaumhverfi óháð því hvað blokk eins og Evrópusambandið hyggist fyrir.
Boðskapur hans er einfaldur. Írar eigi fyrst og fremst að vinna úr sínum eigin málum á eigin forsendum og með eigin hugviti og mannauð. Stjórnmálamenn setji langtíma markmið þar sem hagsmunir Írlands séu ávallt í fyrirrúmi. Ekki sé tryggt á neinn hátt að Evrópusambandið kannski með 30 ríki innan sinna vébanda muni hugsa eitthvað sérstaklega um hagsmuni smáþjóðarinnar Írlands í framtíðinni, og örugglega ekki nú þegar kreppir að í fjármálum heimsins.
Ég minnist þess ekki í annan tíma að hafa séð áhrifameiri, skemmtilegri og betur unna þætti um samfélagsmál, en þessa sjónvarpsþætti David McWilliams. Ég hvet ykkur öll sem hafið áhuga á þessum málum að horfa á þá (og gildir þá einu hvaða skoðanir þið hafið annars í pólitík).
Til dæmis byrja á að skoða fyrsta myndskeiðið úr "In Search of the Pope´s Children" og svo það síðasta með lokaorðunum.
Þarna er mikið af efni sem hægt er að draga lærdóm af - og þessi þættir eru eiginlega slík snilldar uppspretta upplýsinga, viðhorfa og hugmynda að maður horfir hugsi á þá aftur og aftur.
Smellið hér til að sjá þættina.
Engin ummæli:
Skrifa ummæli