Nokkrir punktar til andstæðinga

Þrír stjórnmálamenn hafa á undaförnum dögum sent inn greinar sem birst hafa á vef Skessuhorns varðandi hugsanlega móttöku Akranesbæjar á stórum hópum flóttafólks frá Írak. Þetta eru bæjarfulltrúarnir Karen Jónsdóttir (D) og Rún Halldórsdóttir (Vg) ásamt Guðbjarti Hannessyni alþingsmanni Samfylkingarinnar. Við lestur þessara greina skín í gegn sú litla vitneskja sem liggur fyrir í öllu þessu máli varðandi það verkefni sem framundan er, ef Akranesbær tekur þær skyldur á herðar sem rætt er um. Þessir stjórnmálamenn ætla greinilega að keyra málið áfram á tilfinningarökum en líta lítt til staðreynda sem blasa við.

Ég vil fá að koma inn á nokkra punkta:

- Andstæðingar mínir hafa gert mikið úr því að ég hafi einskis spurt á hvorugum þeirra funda sem haldnir voru vegna málsins með aðilum frá Akranesbæ. Þessir fundir áttu að vera til upplýsinga þar sem ríkisstjórnin hygðist fara fram það við Akranesbæ að tekið yrði á móti 60 flóttamönnum, - 30 í haust og 30 á næsta ári. Ástæðan fyrir því að ég hafði ekki um neitt að spyrja var einföld. Við fengum engar þær upplýsingar sem við þurftum á að halda til að geta metið hvort bæjarfélagið væri í stakk búið fyrir verkefni af þessari stærðargráðu. Fulltrúi félagsmálaráðuneytisins gat einungis sagt að fyrirhugað væri að taka á móti 60 manns alls. Sían var upplýst almennt Þetta yrðu að líkindum einstæðar mæður með börn. Hún gat ekki sagt okkur frá hvaða landi eða heimshluta. Reyndar var látið í það skína á síðari fundinum að líklega yrði um að ræða fólk frá Suður Ameríku. Mér var gersamlega ofboðið að upplifa það að ríkisvaldið kæmi með beiðni um móttöku á 60 manns til bæjarins þar sem kjörnir sveitarstjórnarmenn væru krafðir um að svara „JÁ“ eða „NEI“ innan tiltekins tíma, án þess að fyrir lægju neinar upplýsingar um hvaða fólk væri um að ræða. Þættir eins og aldursskipting eru mjög mikilvægir þegar leggja á mat á svona verkefni.

- Það er alger óþarfi hjá Guðbjarti Hannessyni að gera það tortryggilegt (dæmigert fyrir þær árásir sem ég hef setið undir frá honum og félögum hans), þó ég nefni að það hafi verði látið í veðri vaka að fólkið væri frá Suður Ameríku. Ég greini frá því vegna þess að örfáum dögum eftir síðari fundinn þar sem þetta var nefnt, fréttum við af því í fjölmiðlum að fólkið ætti að koma úr flóttamannabúðum í Írak. Það sem ég er að benda á með þessu er að þarna skeikaði sem sagt ekki bara landi, heldur heilli heimsálfu og tveimur heimshöfum á milli. Þetta sýnir hve illa allt málið er undirbúið.

Mér finnst það alveg makalaust að ríkisvaldið skuli ekki geta sýnt kjörnum fulltrúum þá lágmarksvirðingu að upplýsa okkur um hvað er í bígerð í svona málum þó það sé gert í trúnaði, þannig að við áttum okkur betur á því hvað verið er að fara fram á. Það var ekki hægt í þessu tilfelli heldur var okkur nánast stillt upp við vegg. Samfylkingarkonan Guðrún Ögmundsdóttir formaður flóttamannanefndar ríkisstjórnarinnar sem veist hefur að mér í fjölmiðlum vegna þessa máls, sýndi ekki Akranesi einu sinni þá lágmarksvirðingu að mæta á þessa tvo fundi. Hvorki hún, né Félagsmálaráðuneytið undir stjórn Jóhönnu Sigurðardóttur höfðu uppi nokkra tilburði til að upplýsa kjörna fulltrúa á Akranesi um það sem var í bígerð, umfram það sem fram kom á þessum fundum.

- Þegar greinar Karenar Jónsdóttur og Rúnar Halldórsdóttur eru lesnar kemur í ljós að báðir bæjarfulltrúarnir virðast hafa mjög ólíkan skilning á málinu. Karen talar um að taka við 30 manns á meðan Rún segir að taka eigi við 25 – 30 manns tvö ár í röð. Það gera þá 50 til 60 manns. Fulltrúi Félagsmálaráðuneytisins gerði bæjarfulltrúum, fulltrúum í félagsmálráði og embættisfólki bæjarins það alveg skýrt að ríkið ætlaðist til að það bæjarfélag sem tæki á móti fyrri hópi flóttafólksins yrði einnig látið taka við þeim síðari. Þetta væri allt eða ekkert. Sú staðreynd að Karen og Rún virðast upplifa með mismunandi hætti hvað hér er á ferð styður enn það sem ég hefi bent á, en það er að bæjarfulltrúar virðast ekki gera sér grein fyrir því hvað þeir eru að samþykkja. Reyndar afhjúpa greinar þeirra þá staðreynd að nánast ekkert er vitað um það fólk sem kemur hugsanlega með haustinu.

Bæjarfulltrúar á Akranesi verða að svara þeirri spurningu hvernig þeir ætli að segja „JÁ“ við 30 manns núna en síðan „NEI“ þegar seinni hópurinn kemur eftir eitt ár. Tilfinningarök eins og samkennd, hjálpsemi, siðferðisleg ábyrgð og áfram má telja eru góðra gjalda verð svo langt sem þau ná, og þau verða notuð gegn þeim eftir ár. Og ætli bæjarfulltrúar að vera samkvæmir sjálfum sér að ári, þá verða þeir líka að segja „JÁ“ við seinni hópnum. Af hverju kemur fólk ekki hreint fram og viðurkennir það sem er, að hér er um að ræða 60 manns frá Írak sem koma eiga á tveim árum og taka síðan umræðuna um það? Er verið að blekkja bæjarbúa?

- Allt tal um að flokka fólk við bæjarmörkin og segja „því miður getum við ekki tekið á móti fleira fólki“ er rökleysa. Það er reginmunur á flóttafólki sem er að koma úr fjarlægu og stríðshrjáðu landi, og öðrum sem flytja til bæjarins. Í þessu máli er lágmarkskrafa að kjörnir fulltrúar geri sér grein fyrir þessum mun því í honum er alvara málsins fólgin.

- Húsnæðismálin eru meðal þess sem skiptir máli. Auðvitað er það þannig að það hefur áhrif á leigu markaðinn á Akranesi þegar ríkið kemur inn á hann og þarf kannski allt að 20 íbúðir á tveimur árum. Þetta leiðir vart til lækkunar leiguverðs nú á krepputímum – eða hvað? Akranesbær hefur sótt félagslegar leiguíbúðir inn á þennan markað. Félagmálaráð reyndi undir minni formennsku að minnka biðlista eftir félagslegum íbúðum en mætti vegg í bæjarráði þar sem Gunnar Sigurðsson og Karen Jónsdóttir mynda meirihluta. Og hvar á fólkið að búa? Allt í einni blokk, allt í einni götu, í einu hverfi eða dreift hingað og þangað um bæinn? Við svona spurningum og mörgum fleiri fást engin svör.

- Staðreyndin er nefnilega sú að það hefur ekki farið fram nein fagleg úttekt á einu né neinu varðandi móttöku flóttafólksins. Ég veit ekki til þess að ríkið hafi gert slíka úttekt á Akranesbæ áður en bæjarfélagið varð fyrir valinu sem búsetustaður fyrir 60 flóttamenn. Slík úttekt hefur ekki farið fram á vegum bæjarins. Það var aldrei fyrirhugað að fara í byggingu á nýjum leikskóla og nýjum grunnskóla til að taka við flóttafólki. Þeir skólar áttu að taka við fólki sem flytti vonandi til bæjarins á næstu misserum frá öðrum stöðum á Íslandi til að búa á Skaganum og sækja þar vinnu.

- Karen Jónsdóttir segir að ríkið bindi svo um hnútana að sveitarfélagið þurfi ekki að bera neina fjárhagslega bagga vegna þessa máls um ókomna framtíð. Hvernig? Hún svarar því ekki. Bæjarfulltrúum hefur verið gerð grein fyrir því að ríkið borgi ákveðna upphæð með hverjum einstakling fyrsta árið, og síðan kannski annað ár til viðbótar. Eftir það er ekki trygging fyrir einu né neinu.

------

Þetta eru einungis nokkrir þeir punktar sem ég vildi koma inn á í stuttri grein. Auðvitað er hundleiðinlegt að standa í því að spyrja gagnrýnna spurninga þegar svona mál koma upp, en ég tel mér það skylt sem sveitarstjórnarmanni. Enginn annar virðist ætla að gera það, - og mér sýnist að viðhorfið hjá bæjarfulltrúum verði eitthvað á þá leið „að þetta reddist“.

En málið er bara ekki svo einfalt. Það mun eiga eftir að taka mikla orku, tíma, fjármagn og mannafla.